Rocznica zrzutu broni

Uroczysta Msza Święta za Ojczyznę, Apel Poległych oraz salwa honorowa oddana przez kompanię honorową 6 Batalionu Dowództwa Sił Powietrznych ze Śremu to główne punkty obchodów 69. rocznicy zrzutu broni i sprzętu dla wielkopolskich oddziałów Armii Krajowej, które odbyły się w lesie położonym nieopodal Janowa - miejscowości w Gminie Dominowo.

Coroczna uroczystość w Janowie upamiętniająca zrzut organizowana jest wspólnie przez Gminy: Środa Wielkopolska, Kostrzyn, Nekla, Dominowo oraz Nadleśnictwo Czerniejewo. W tym roku poza gospodarzami: Wojciechem Ziętkowskim - Burmistrzem Środy Wielkopolskiej, Karolem Balickim - Burmistrzem Nekli, Pawłem Iwańskim - Burmistrzem Kostrzyna oraz Krzysztofem Pauterem - Wójtem Dominowa w upamiętnieniu wydarzeń sprzed 69. laty uczestniczyli m.in.: Krystyna Łybacka i Bożena Szydłowska - posłanki na Sejm RP, Tomasz Pawlicki - starosta średzki, Piotr Mieloch - Przewodniczący Rady Miejskiej w Środzie Wielkopolskiej, rodziny uczestników zrzutu, poczty sztandarowe oraz liczna młodzież szkolna.

Uroczystość w Janowie rozpoczęła się o godzinie 14.00 złożeniem przez jej gospodarzy wieńca w „kręgu pamięci" pod kamieniem, na którym umieszczono słowa polskiego poety z przełomu XIX i XX wieku Władysława Bełzy: „Ojców naszych ziemio święta, ziemio wielkich cnót i czynów Tyś na wskroś jest przesiąknięta Krwią ofiarną swoich synów". Następnie odprawiona została polowa Msza Święta, której przewodniczył i homilię wygłosił ksiądz Infułat Aleksander Rawecki. Po nabożeństwie odczytany został Apel Poległych. Był on prowadzony przez kompanię honorową 6 Batalionu Dowództwa Sił Powietrznych ze Śremu, która od kilku lat bierze czynny udział w uroczystości patriotycznej w Janowie. Odczytanie Apelu zakończyła salwa honorowa. Ostatnim punktem tegorocznego święta było złożenie przez liczne delegacje wiązanek kwiatów pod kapliczką Chrystusa Frasobliwego.

Nieprzerwanie od 1983 roku

Patriotyczna uroczystość upamiętniająca zrzut broni i sprzętu dla wielkopolskich oddziałów Armii Krajowej z 1943 roku organizowana jest począwszy od 1983 roku w trzecią niedzielę września w lesie w pobliżu Janowa, na leśnej polanie przy kapliczce z figurą Chrystusa Frasobliwego. To właśnie ta kapliczka - pomnik upamiętnia fakt alianckiego, lotniczego zrzutu zaopatrzeniowego w materiały bojowe dla średzkiego Inspektoratu Rejonowego AK, którym dowodził porucznik Alfred Furmański (pseudonim: „Maciej" i „Hoffman"). Akcja miała miejsce w nocy z 14 na 15 września 1943 roku. 14 września wieczorem z lotniska Tempsford pod Londynem wystartowało 11 samolotów z zaopatrzeniem dla walczących Polaków. Wśród tych samolotów jeden z nich - „Halifax S-172" z załogą brytyjską dowodzony przez pilota nowozelandzkiego Pitta skierowany został do wykonania zrzutu w Janowie. Samolot po 5 godzinach lotu i przebyciu 1500 kilometrów nadleciał

nad Janowo od strony Gułtowy w nocy 15 września o godz. 0:48 i dokonał zrzutu 6 zasobników z bronią i amunicją oraz 6 zasobników zawierających środki opatrunkowe, radiostację i inny sprzęt. 11 zrzuconych zasobników przejęła i zamaskowała 36 osobowa załoga zrzutowiska „Prosoz" składająca się z robotników leśnych dowodzonych przez plutonowego Wawrzyńca Chałupkę. 12 zasobnik odnaleziony został 16 września w pobliżu Pławiec przez braci Chałupków. Na skutek tego, że samolot dokonujący zrzutu trzykrotnie okrążał las w Janowie, został on zauważony przez Niemców, którzy natychmiast zorganizowali obławę i przypadkowo wykryli jeden z zasobników, a w trakcie intensywnego poszukiwania pozostałe. Spowodowało to aresztowanie 12 członków oddziału AK, w tym Jana Lechera i Klemensa Szczepańskiego z Nekli, których przewieziono do Fortu VII w Poznaniu. Dalsze aresztowania nastąpiły w 1944 roku i objęły ok. 200 żołnierzy (23 osoby z placówki nekielskiej), z których blisko 50 oddało życie za Ojczyznę.

 

Filip Waligóra